Miąższ Aloe Vera – czym jest i jak powstaje żel aloesowy?

Po przecięciu grubego liścia Aloe Vera można zobaczyć jego jasne, wilgotne i niemal przezroczyste wnętrze. To właśnie ta część rośliny jest jednym z najważniejszych surowców wykorzystywanych do produkcji wielu produktów zawierających Aloe Vera.

Na pierwszy rzut oka wszystko wydaje się proste: liść, miąższ i gotowy żel.

W praktyce droga od świeżego liścia do produktu jest znacznie bardziej interesująca.

Warto też wiedzieć, że miąższ znajdujący się wewnątrz liścia nie jest tym samym co żółtawy lateks występujący bliżej jego zewnętrznych warstw. To rozróżnienie jest istotne zarówno przy poznawaniu budowy rośliny, jak i przy czytaniu informacji o produktach Aloe Vera.

Gdzie znajduje się miąższ Aloe Vera?

Liść Aloe Vera nie jest jednorodnym kawałkiem zielonej tkanki.

W dużym uproszczeniu można wyróżnić w nim:

1. zewnętrzną zieloną skórkę,
2. obszar położony bliżej skórki, związany m.in. z żółtawym lateksem,
3. wewnętrzną część liścia – jasny, bogaty w wodę miąższ.

To właśnie wewnętrzna tkanka liścia jest potocznie kojarzona z charakterystycznym „żelem” Aloe Vera.

W literaturze naukowej można spotkać określenia takie jak inner leaf gel, gel fillet czy tkanka parenchymatyczna.

Nie należy natomiast automatycznie utożsamiać jej z każdą substancją określaną na opakowaniu produktu jako „aloe”.

Dlaczego miąższ przypomina żel?

Świeże wnętrze liścia Aloe Vera ma charakterystyczną, śluzowatą konsystencję.

Nie jest to przypadek.

Miąższ składa się w ogromnej części z wody, ale jego właściwości fizyczne zależą również od znajdujących się w nim węglowodanów, w tym różnych polisacharydów.

Badania składu Aloe Vera opisują m.in. mannany, glukomannany oraz pektyny. Jednym z najczęściej omawianych polisacharydów jest acemannan, czyli acetylowany polisacharyd bogaty w jednostki mannozy.

To jeden z powodów, dla których wnętrze liścia nie przypomina zwykłej wody.

Czy świeży miąższ to już gotowy żel aloesowy?

Nie do końca.

Po przecięciu liścia możemy mówić o świeżej tkance znajdującej się wewnątrz rośliny. Produkt znajdujący się później w butelce, kosmetyku czy innym wyrobie przeszedł już określone etapy technologiczne.

W zależności od sposobu produkcji mogą one obejmować m.in.:

• oddzielenie wewnętrznej części liścia,
• rozdrobnienie,
• homogenizację,
• filtrację,
• ograniczenie kontaktu z niepożądanymi fragmentami liścia,
• stabilizację,
• dalsze przygotowanie do konkretnego rodzaju produktu.

Technologie różnią się między producentami, dlatego określenie „żel Aloe Vera” samo w sobie nie opisuje jeszcze całego procesu produkcji.

Dlaczego sposób oddzielenia miąższu ma znaczenie?

Pomiędzy wewnętrznym miąższem a zieloną skórką znajdują się struktury związane z żółtawym lateksem.

Lateks Aloe Vera zawiera m.in. związki hydroksyantracenowe. Jednym z najlepiej znanych jest aloina. W literaturze opisuje się również m.in. aloe-emodynę.

Dlatego pojęcia:

miąższ, lateks i cały liść

nie powinny być używane zamiennie.

To trzy różne konteksty surowca Aloe Vera.

Właśnie dlatego przy omawianiu produktów warto sprawdzić nie tylko, czy producent używa słowa „aloes”, ale również z jakiej części liścia pochodzi zastosowany składnik i w jaki sposób został przetworzony.

Co oznacza filetowanie liścia Aloe Vera?

Jednym ze sposobów pozyskiwania wewnętrznego miąższu jest tzw. filetowanie.

Polega ono na oddzieleniu zielonej zewnętrznej części liścia od wewnętrznej tkanki.

Pozyskany w ten sposób miąższ może być następnie kierowany do kolejnych etapów produkcji.

Istnieją również technologie wykorzystujące cały liść, po których stosuje się kolejne etapy oczyszczania i filtracji. Dlatego dwa produkty zawierające Aloe Vera nie muszą powstawać dokładnie w taki sam sposób.

Dlaczego świeży miąższ trzeba szybko przetworzyć?

Przecięcie liścia rozpoczyna zupełnie nowy etap.

Tkanka, która wcześniej była chroniona przez strukturę rośliny, zostaje wystawiona na działanie tlenu, mikroorganizmów oraz procesów enzymatycznych.

Dlatego czas, temperatura, sposób transportu i dalsze przetwarzanie surowca mają znaczenie technologiczne.

W literaturze dotyczącej przetwarzania Aloe Vera opisuje się m.in. chłodzenie, filtrację, ograniczanie utleniania oraz różne sposoby utrwalania surowca.

I właśnie tutaj pojawia się słowo, które często spotykamy przy Aloe Vera:

stabilizacja.

Co oznacza stabilizacja Aloe Vera?

Najprościej mówiąc, chodzi o takie przygotowanie pozyskanego surowca, aby ograniczyć jego niepożądane zmiany podczas dalszego przetwarzania i przechowywania.

Nie istnieje jedna uniwersalna metoda stosowana przez wszystkich producentów.

W zależności od technologii mogą być wykorzystywane m.in.:

• kontrola temperatury,
• filtracja,
• ograniczenie kontaktu z tlenem,
• krótkotrwała obróbka cieplna,
• chłodzenie,
• odpowiednie warunki przechowywania,
• inne procesy technologiczne właściwe dla danego produktu.

Dlatego określenie „stabilizowany Aloe Vera” warto traktować jako początek pytania:

w jaki sposób został ustabilizowany?

a nie jako samodzielny dowód jakości produktu.

Czy przetwarzanie może zmieniać miąższ Aloe Vera?

Tak.

Surowiec roślinny nie pozostaje całkowicie obojętny na temperaturę, suszenie czy inne procesy technologiczne.

Badania dotyczące polisacharydów Aloe Vera pokazują, że sposób przetwarzania może wpływać m.in. na strukturę i właściwości acemannanu. Opisywano zmiany związane z ogrzewaniem, suszeniem czy odwodnieniem.

Nie oznacza to jednak, że możemy na podstawie samej nazwy procesu ocenić cały produkt jako „dobry” albo „zły”.

Trzeba znać konkretną technologię, parametry oraz końcowy skład produktu.

Czy każdy „żel aloesowy” jest taki sam?

Nie.

Pod tą nazwą mogą kryć się bardzo różne produkty.

Może chodzić o:

• surowiec pozyskany z wewnętrznej części liścia,
• składnik kosmetyku,
• napój zawierający Aloe Vera,
• gotowy kosmetyczny żel,
• koncentrat,
• proszek otrzymany po przetworzeniu surowca.

Dlatego samo duże zdjęcie liścia Aloe Vera na etykiecie mówi niewiele.

Znacznie więcej informacji daje lista składników i opis rodzaju użytego surowca.

A gdzie w tym wszystkim jest acemannan?

Acemannan jest jednym z najbardziej charakterystycznych polisacharydów badanych w kontekście wewnętrznej części liścia Aloe Vera.

Jego obecność i struktura są przedmiotem licznych badań laboratoryjnych.

To jednak ważny moment, aby oddzielić dwie rzeczy.

Informacja, że w roślinie występuje określony związek, nie oznacza automatycznie, że każdy produkt zawierający Aloe Vera ma takie samo stężenie tego związku ani że można przypisywać produktowi konkretne działanie zdrowotne.

Na końcowy skład wpływa m.in. surowiec oraz sposób jego przetwarzania.

Miąższ Aloe Vera bez marketingowych skrótów

Aloe Vera jest interesującą rośliną również wtedy, gdy nie przypisujemy jej cudownych właściwości.

Jej liść jest naturalnym magazynem wody, ma wyraźnie zróżnicowaną budowę, a jego wewnętrzna tkanka zawiera interesującą mieszaninę polisacharydów i innych składników.

To wystarczający powód, żeby ją poznawać.

Nie trzeba robić z niej leku na wszystko.

Znacznie ciekawsze jest zrozumienie:

co naprawdę znajduje się w liściu, którą jego część wykorzystano i co stało się z nią podczas produkcji.

Najważniejsze fakty o miąższu Aloe Vera

• Miąższ znajduje się w wewnętrznej części liścia.
• W dużej części składa się z wody.
• Zawiera różne polisacharydy.
• Jednym z najczęściej badanych jest acemannan.
• Miąższ nie jest tym samym co żółtawy lateks Aloe Vera.
• Świeży miąższ i gotowy produkt „z Aloe Vera” nie są tym samym.
• Sposób przetwarzania może wpływać na właściwości surowca.
• Sama nazwa „żel aloesowy” nie mówi jeszcze, jak produkt został wykonany.

FAQ – miąższ i żel Aloe Vera

Czy miąższ Aloe Vera i żel Aloe Vera to dokładnie to samo?

W języku potocznym określenia te często są stosowane zamiennie. Technicznie warto jednak odróżnić świeżą wewnętrzną tkankę liścia od przetworzonego surowca lub gotowego produktu określanego jako żel.

Czy miąższ Aloe Vera zawiera aloinę?

Aloina jest przede wszystkim kojarzona z żółtawym lateksem występującym bliżej zewnętrznej części liścia, dlatego ważne jest rozróżnienie lateksu od wewnętrznego miąższu.

Co to jest acemannan?

To acetylowany polisacharyd występujący w wewnętrznej części liścia Aloe Vera i często analizowany w badaniach dotyczących tej rośliny.

Co oznacza stabilizacja Aloe Vera?

To określenie procesów mających ograniczyć niepożądane zmiany surowca po jego pozyskaniu. Konkretne metody zależą od technologii producenta.

Czy każdy produkt z napisem Aloe Vera zawiera taki sam surowiec?

Nie. Produkty mogą różnić się częścią wykorzystanego liścia, formą surowca, jego ilością i sposobem przetwarzania.

Źródła i dalsza lektura

NCCIH – Aloe Vera: Usefulness and Safety

Composition and Applications of Aloe vera Leaf Gel – PMC

Processing, food applications and safety of Aloe vera products – PMC

Review of acemannan from Aloe Vera – PMC